logo
 
Kontakt
Zarząd
Książki
Słownik
Członkowie
Polecane strony
 
Strona główna Informacje ogólne Galeria Publikacje Konkurs URANIA Kronika
 

Kronika

Oddział Częstochowski Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii jest spadkobiercą dorobku i kontynuatorem działań Sekcji Astronomicznej Częstochowskiego Towarzystwa Naukowego. Kronika rozpoczyna się od roku 2004 kiedy powstała SACTN.

Kronika 2016

Otwarcie planetarium w Łodzi

Dnia 23 stycznia 2016 w Łodzi odbyła się prezentacja dla środowisk naukowych świeżo powstałego tam nowoczesnego Planetarium, w ramach kompleksu o nazwie EC1. Kierownikiem planetarium jest mgr Tomasz Kisiel, astronom zrzeszony w AN, który wcześniej przez 7 lat obsługiwał planetarium cyfrowe w częstochowskiej AJD. W prezentacji wzięło udział kilkadziesiąt osób z całej Polski, w tym kilkoro członków AN. Planetarium EC1 Łódź jest najnowocześniejsze w Europie Środkowo-Wschodniej. Pod kopułą o średnicy 18 m znajduje się ekran sferyczny o średnicy 14 metrów. Planetarium może pomieścić na raz 110 osób, a rozdzielczość projekcji jest najwyższa w Polsce - 32 mln pikseli na całej kopule. (www.planetariumec1.pl)

Tomasz Kisiel na tle kopuły mniejszego planetarium w EC1 (z lewej) oraz Magdalena i Bogdan Wszołkowie na tle wierzchołka kopuły głównego planetarium (z prawej).
 

Benefis ks. prof. Michała Hellera

W sobotę 12 marca w gronie krewnych, przyjaciół i współpracowników na scenie krakowskiej PWST ks. prof. Michał Heller świętował jubileusz 80-tych urodzin. Wśród zaproszonych było też kilkoro członków AN. W programie artystycznym zatytułowanym "W 80 lat dookoła Wszechświata" wzięli udział Anna Dymna, Jacek Romanowski, Łukasz Tischner, Joachim Mencel. Benefis poprowadził Wojciech Bonowicz, zaś scenariusz i teksty przygotował Bartosz Brożek. Nagranie: https://www.youtube.com/watch?v=Uxb_QKlKdPs. Szacowny Jubilat wysłuchał m.in. na swój temat rzekomo "odnalezione" teksty różnych filozofów, m.in. Platona, Tomasza z Akwinu i Izaaka Newtona. Sam też podzielił się z zebranymi licznymi anegdotami i własnymi przemyśleniami na temat czasu. Na zakończenie oficjalnej części uhonorowany został przez Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego złotym medalem "Plus ratio quam vis". Od środowiska Tygodnika Powszechnego, Centrum Kopernika i wydawnictwa Znak jubilat odebrał swoją nowowydaną książkę "Wierzę, żeby rozumieć" i dodatek do Tygodnika Powszechnego "W 80 lat dookoła wszechświata".


Ks. prof. Michał Heller w towarzystwie Magdaleny i Bogdana Wszołków.
 

Noc gagarinowska

12 kwietnia AN zorganizowała w OAKJ w Rzepienniku Biskupim uroczyste wspomnienie Jurija Gagarina. W trwającej kilka godzin imprezie wzięło udział kilkanaście członków AN i innych sympatyków podboju kosmosu. Wyświetlono filmy dokumentalne o tematyce kosmicznej, wygłoszono dwa wykłady i dyskutowano o najbliższych perspektywach w zakresie eksploracji kosmosu.
 

Ruszyły polskie stacje projektu LOFAR

Trzy polskie stacje LOFAR: w Bałdach (Uniwersytet Warmińsko Mazurski), Borówcu (Centrum Badań Kosmicznych PAN) i Łazach (Uniwersytet Jagielloński) rozpoczęły wiosną 2016 prace badawcze, w które angażuje się m.in. kilkoro astronomów zrzeszonych w AN. Przez najbliższe lata LOFAR(LOw Frequency ARray) będzie służył astronomom do badania Wszechświata na niskich częstotliwościach radiowych (15-240 MHz). Więcej na stronie: http://www.oa.uj.edu.pl/lofar/ .


Widok ogólny na stację LOFAR w Bałdach (14.04.2016).
 

Z wizytą w Olsztynie

W dniach 14-16 kwietnia Prezes AN gościł w Olsztyńskim Planetarium i Obserwatorium Astronomicznym. Pierwszego dnia zwiedził stację LOFAR w Bałdach. W drugim wygłosił dwa wykłady: dla pracowników "Ekstynkcja międzygalaktyczna" oraz dla publiczności "Obserwatorium Astronomiczne Królowej Jadwigi". Ostatni dzień przeznaczył na zwiedzanie miejsc pamięci o Mikołaju Koperniku i na spotkania z olsztyńskimi astronomami.


Magdalena Wszołek przy olsztyńskim pomniku Kopernika.
 

Tranzyt Merkurego

9 maja 2016 miało miejsce zjawisko tranzytu Merkurego na tle tarczy Słońca. Członkowie AN zorganizowali dwie publiczne akcje obserwacyjne: na tarasie Planetarium Instytutu Fizyki AJD w Częstochowie oraz w Obserwatorium Astronomicznym Królowej Jadwigi w Rzepienniku Biskupim. Pomimo bardzo kapryśnej pogody tranzyt zaobserwowało w sumie kilkaset osób.



Obserwacje tranzytu w Rzepienniku. Użyto teleskopu słonecznego LUNT z filtrem H?.
 

Konferencja Młodych

W dniach 6-7 maja odbyła się VIII Częstochowska Konferencja Naukowa Młodych "Astrophisica Nova", zorganizowana przez AN przy wsparciu lokalowym Instytutu Fizyki AJD w Częstochowie. W konferencji uczestniczyło kilkadziesiąt osób, z czego dwie z zagranicznych ośrodków naukowych. Koszty organizacyjne pokrył dr Bogdan Wszołek ze środków prywatnych.


Niektórzy uczestnicy konferencji na tarasie obserwacyjnym przy planetarium Instytutu Fizyki AJD w Częstochowie.
 

Walne Zebranie AN

Dnia 7 maja odbyło się w Częstochowie Walne Zebranie AN. Zatwierdzono m.in. honorowe członkostwa AN dla ks. prof. Michała Hellera, prof. Bożeny Czerny i prof. Virginii Trimble. W szeregach AN jest aktualnie 90 osób, w tym czworo członków honorowych.

Honorowi członkowie AN. Od lewej: ks. prof. Michał Heller, prof. Virginia Trimble, prof. Bożena Czerny i gen. Mirosław Hermaszewski.
 

Astronomia - nauka i wiara

9 maja w Obserwatorium Astronomicznym Królowej Jadwigi w Rzepienniku Biskupim (OAKJ) odbyła się trzecia konferencja z serii "Astronomia - nauka i wiara". Zorganizowano ją dla uczczenia ks. prof. Konrada Rudnickiego w roku jego dziewięćdziesiątych urodzin. Przybyło kilkadziesiąt osób z kraju i jedna zza granicy. Wykłady głosili: ks. prof. Tadeusz Pabian, prof. Krzysztof Maślanka, prof. Marek Jamrozy, dr hab. Piotr Homola oraz mgr Aleksander Kurek. Konferencji towarzyszyły wydarzenia specjalne: obserwacja tranzytu Merkurego, odpalenie rakiety oraz testowanie siły ciągu hybrydowego silnika rakietowego. Przyczynki konferencyjne ukażą się w III tomie książki zatytułowanej "Astronomia - nauka i wiara". Koszty konferencji i towarzyszących jej wydarzeń pokryły wespół AN, OAKJ, Polskie Towarzystwo Rakietowe oraz Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.



Wykłady i obserwacje wypadało prowadzić naprzemiennie, w miarę zmian aury.


Kacper Zieliński z Polskiego Towarzystwa Rakietowego (PTR) przygotowuje swoją rakietę do startu (z lewej) i radujące oczy pomyślne lądowanie elementów rakiety (z prawej).


Andrzej Chwastek i Kacper Zieliński z PTR mocują na hamowni silnik rakietowy dla pomiaru siły jego ciągu.


Pierwszy test silnika rakietowego na rzepiennickiej hamowni.
 

Honorowi członkowie załogi OAKJ

Wiosną 2016 w skład zespołu naukowego OAKJ w Rzepienniku Biskupim weszło ze statusem "honorowy" kilkoro znamienitych osób, w tym również członkowie AN. Są to profesorowie: Bożena Czerny, ks. Michał Heller, Marek Jamrozy, Agnieszka Kryszczyńska, Krzysztof Maślanka, Agnieszka Pollo, Virginia Trimble oraz Edwin Wnuk. Właściciele OAKJ są wdzięczni za każdą pomoc, przede wszystkim intelektualną, pozwalającą szybciej wyprowadzić ich placówkę na poziom ich satysfakcjonujący oraz spełniający oczekiwania społeczne.
 

Konkurs Urania

Dnia 6 czerwca w Planetarium Instytutu Fizyki AJD w Częstochowie rozegrano finał XIII Ogólnopolskiego Konkursu Astronomicznego "Urania". Do finałowego testu swobodnego wyboru zakwalifikowało się w sumie 11 uczniów; 8 gimnazjalistów i 3 licealistów. W grupie młodszych triumfowali: Michał Borwik (I), Dawid Sodomski (II) i Marta Gabas (III). W grupie starszych: Maciej Bugaj (I), Jurand Prądzyński (II) i Krzysztof Musioł (II). Nagrody konkursowe ufundował Prezes AN ze swoich prywatnych środków. Ze względu na brak dofinansowania, mimo próśb adresowanych zarówno do MNiSW, jak i do władz powiatowych, rozmach konkursu był niewielki i obejmował w tym roku tylko województwa Śląskie i Łódzkie. Wobec niskiego zainteresowania konkursem, zwłaszcza przez środowiska, które powinny sprzyjać edukacji i popularyzacji nauki, Prezes AN zrezygnował z dalszego organizowania Konkursu Urania.


Zwycięzcy konkursu i ich opiekunowie.
 

Konkurs Ars Astronomica

W dniach 6 i 10 czerwca rozdano odpowiednio w Częstochowie (Planetarium IF AJD) i Rzepienniku Biskupim (OAKJ) dyplomy i nagrody dla uczestników VI Międzynarodowego Konkursu Artystycznego "Ars Astronomica". Nagrodzonych zostało 140 osób, spośród około tysiąca wszystkich uczestników. Wykaz wyróżnień zamieszczono na stronie www.astronomianova.org. AN zorganizowała konkurs i pokryła większość jego kosztów. Część nagród zostało zakupionych z dotacji Starostwa Częstochowskiego (400 zł.) oraz ze środków prywatnych prezesa AN (1500 zł.).


Rozdanie dyplomów i nagród w OAKJ w Rzepienniku Biskupim.


Nagroda - luneta astronomiczna - dla Przedszkola w Turzy.
 

M.A.R.S. - wbicie łopaty

20 czerwca w rozpoczęto budowę laboratorium kosmicznego o nazwie M.A.R.S. (ang. Modular Analog Research Station). Marsjanum powstaje nieopodal OAKJ i ma stanowić jego integralną część. W organizację tego laboratorium angażują się OAKJ, AN oraz spółka Space Garden. Naczelnym koordynatorem budowy jest dr Agata Kołodziejczyk - córka właścicieli OAKJ, aktywna działaczka AN oraz uczona zatrudniona w Europejskiej Agencji Kosmicznej.


Podczas ceremonii "wbicia łopaty": Od lewej: Bogdan Wszołek, Agnieszka Kuźmicz wraz z synami Michałem i Rafałem, Jakub Mielczarek, Leszek Orzechowski, Marcin Traple i Kamil Muzyka.
 

Budowa stacji M.A.R.S.

Dnia 20 czerwca rozpoczęto budowę marsjanum na pagórku Krzemieniec we wsi Turza (Góry) w gminie Rzepiennik Strzyżewski. Lokalnie budowę prowadził Bogdan Wszołek, a zdalnie (z Holandii) koordynowała sprawy Agata Kołodziejczyk. Szczegóły opisano w Częstochowskim Kalendarzu Astronomicznym 2017 (www.astronomianova.org/publikacje).


Początki budowy centralnej części stacji.
 

Międzynarodowy workshop w OAKJ

Przed planowaną na sierpień analogową misją kosmiczną w Rzepienniku, AN zorganizowała w OAKJ 3-dniowy workshop w celu szczegółowego omówienia istotnych zagadnień i przeszkolenia pierwszej załogi analogowych kosmonautów oraz osób mających się podjąć zdalnej kontroli misji. W wydarzeniu wzięło udział kilkadziesiąt osób z kilku krajów europejskich (Polska, Czechy, Niemcy, Holandia). Przeprowadzono specjalistyczne szkolenia z obsługi praktycznej łazika-robota, drukarki 3D, zestawu do analiz spektroskopowych próbek skalnych, zestawu do eksperymentów biologicznych w warunkach mikrograwitacji oraz wiele innych. Kilkanaście osób przeszkolono profesjonalnie w poszerzonym zakresie udzielania pierwszej pomocy. Program workshopu był wypełniony po brzegi, a czas 3 dni okazał się nie wystarczający. Głównym organizatorem workshopu była dr Agata Kołodziejczyk, niestrudzona propagatorka budowy marsjanum w Rzepienniku i przystosowania go do potrzeb analogowych misji kosmicznych. Podczas workshopu dokonano też ceremonii umieszczenia meteorytów w centrum budowli M.A.R.S. Meteoryty zostały podarowane przez Jaromira Króla. Koszty workshopu zostały pokryte z prywatnych środków Agaty Kołodziejczyk oraz właścicieli OAKJ. Szczegółowa relacja z workshopu została zamieszczona w Częstochowskim Kalendarzu Astronomicznym 2017.


Ceremonia umieszczania meteorytów (w zastępstwie tzw. kamienia węgielnego) w centrum stacji.
Działano podczas ulewnego deszczu w dniu 17 lipca.
 

Analogowa misja kosmiczna 2016

W dniach 15-21 sierpnia odbyła się pierwsza analogowa misja kosmiczna w Rzepienniku. Na potrzeby misji przystosowano obie kopuły w OAKJ i połączono je dużym namiotem tak, żeby całość tworzyła zwartą izolowaną przestrzeń mieszkalną dla astronautów. Sześcioro astronautów analogowych spędziło tam tydzień czasu wykonując przewidziane zadania. Szczegółowe opisy misji znajdują się w Częstochowskim Kalendarzu Astronomicznym 2017.


Wyraz radości analogowych astronautów po zakończeniu misji.
 

Konferencja jubileuszowa na Słowacji

W dniach 8-9 września odbyła się w Stakcinie i Kolonickom Sedle na Słowacji międzynarodowa konferencja astronomiczna z okazji 30-lecia działalności obserwatorium astronomicznego na Kolonickom Sedle. Omawiano nie tylko zagadnienia historyczne młodego obserwatorium, ale również stan astronomii na Słowacji, a w szczególności perspektywy rozwoju astronomii i turystyki astronomicznej w regionie słowackich połonin, przylegających bezpośrednio do polskich Bieszczad. Sporo uwagi poświęcono również bolidowi Turji-Remety (EN171101), który 17 listopada 2001 roku przeleciał nad słowackimi połoninami i spadł w ukraińskiej części Karpat. Podnoszono temat Parku Ciemnego Nieba w regionie Karpat na pograniczu Polski, Słowacji i Ukrainy. Z ramienia AN uczestniczyli w konferencji Henryk Brancewicz oraz Magdalena i Bogdan Wszołkowie.


Dyskutują Renata Kolivoskova (z prawej) i Magdalena Wszołek.
 

ERC w Rzeszowie


Uczestnicy pierwszej testowej misji księżycowej podczas sympozjum ERC w Rzeszowie.

11.09.2016 w Jasionce pod Rzeszowem w trakcie ERC - European Rover Challenge odbyło się sympozjum zatytułowane " Astronaut Preparation for Long Duration Space Flights" i poświęcone podsumowaniu pierwszej testowej misji księżycowej, jaka odbyła się w sierpniu 2016 w Obserwatorium Astronomicznym Królowej Jadwigi w Rzepienniku Biskupim. Organizatorem spotkania było Stowarzyszenie Astronomia Nova wraz ze Spółką Space Garden. Astronauci oraz osoby aktywne w centrach kontroli misji prezentowali wyniki własnej pracy. Sympozjum spotkało się z wielkim zainteresowaniem słuchaczy.
 

Jubileusz planetarium w Częstochowie

3 października minęła 10 rocznica uruchomienia planetarium w Instytucie Fizyki AJD w Częstochowie (www.planetarium.ajd.czest.pl). Uszanowano ten mały jubileusz zakupem pokazu planetaryjnego dla maluchów, p.t. "Tajemnica Tekturowej Rakiety". Obowiązki prowadzenia planetarium powierzono mgr Agnieszce Dymarek, aktywnej członkini AN. Nowa kierowniczka zdobywała przez wiele lat wiedzę astronomiczną i techniczną (w zakresie obsługi systemu planetaryjnego) u boku Bogdana Wszołka i ku jego zadowoleniu, podobnie jak kilka lat wcześniej mgr Tomasz Kisiel, usamodzielniła się w zakresie kompleksowej obsługi planetarium. Można mieć nadzieję, że kompetentnie poprowadzi planetarium przez dalsze lata jego działalności.

Bogdan Wszołek i Agnieszka Dymarek - następstwo pokoleń w częstochowskim planetarium.
 

Jubileuszowo w Parzymiechach

15 października Parzymiechy obchodziły 750. rocznicę zaistnienia. Pośród gości honorowych był dr Bogdan Wszołek - prezes AN, który zasłużył sobie na uznanie społeczności lokalnej pielęgnowaniem pamięci ks. Bonawentury Metlera. Zabierając głos, powiedział:

750 lat to po ludzku spory przedział czasu. Początku Parzymiech nie pamięta tu już pewnie żadna żywa istota. Mimo to, można wskazać byty, które trwają tu niezmiennie od tysięcy lat - choćby kamienie, choćby ogólny kształt terenu, a nade wszystko to niebo rozgwieżdżone, ku któremu na tej ziemi wzdychały dawne pokolenia; i przypuszczam, że ze znacznie większą ufnością, niż to czynią dzisiejsi mieszkańcy Parzymiech. 80 lat temu żył pośród Was, co dobrze pamięta wiele drzew tu rosnących, a nawet najstarsi ludzie, człowiek niezwykły, ksiądz i astronom w jednej osobie, mąż opatrznościowy - Bonawentura Metler. Na plebanii w Parzymiechach znajdowało się dzięki niemu największe w Polsce "oko" do oglądania nieba, jakim był teleskop o średnicy 30 cm, zbudowany własnoręcznie przez Metlera. Tu, na tej ziemi, Bonawentura Metler ustawił wyraźnie drogowskaz ku niebu! Wśród Waszych przodków rozniecał święty ogień przyjaźni z niebem. Jego ziemskie szczątki przechowujecie na tutejszym cmentarzu i słusznie szczycicie się tym. Trudniej z uszanowaniem dziedzictwa ducha! Życzę Wam, dzisiejszym mieszkańcom tej ziemi, byście to dziedzictwo szanowali, pielęgnowali i wzbogacali.
 

Małopolska Noc Naukowców w Tarnowie

30 września odbyła się dziesiąta edycja Małopolskiej Nocy Naukowców. Prezes wraz z kilkoma członkami reprezentowali AN w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Tarnowie. Kilkaset osób dowiedziało się o istnieniu i działalności AN oraz wysłuchało wykładów dr. Bogdana Wszołka o zdobyczach astronomii oraz o postępach w zakresie eksploracji kosmosu.
 

Z astronomią i astronautyką w stronę Bieszczad


Widok ze statku w stronę góry Jawor z widocznymi masztami radiowymi.

W dniach 7-8 października czworo członków AN, Magdalena i Bogdan Wszołkowie oraz Agnieszka i Artur Kuźmiczowie, przeprowadzili inspekcję terenów przyległych do Zalewu Solińskiego pod kątem ich przydatności dla projektów astronomicznych i astronautycznych. Ekspedycję zorganizował Wacław Potyrała z Tarnowa, który jest znawcą i miłośnikiem Bieszczad oraz orędownikiem ich ekologicznego zagospodarowania. Po rozeznaniu walorów geograficznych oraz spraw własnościowych terenów, najbardziej obiecującym miejscem zdaje się być góra Jawor, u podnóża której, znajduje się zapora i zalew soliński. Trzeba będzie próbować nawiązać współpracę z wojskowymi, którzy rządzą na tej górze.
 

Wykład w PAU

17 października, w siedzibie Polskiej Akademii Umiejętności przy ul. Sławkowskiej 17 w Krakowie, prezes AN - dr Bogdan Wszołek wygłosił inauguracyjny referat naukowy "Międzygwiazdowe pasma rozmyte" w ramach Seminarium Komisji Filozofii Przyrody organizowanego przez ks. prof. Michała Hellera. Uczestniczyło w seminarium siedmioro członków AN. Prelegent argumentował m.in., że żyjemy we Wszechświecie niejednorodnym i w dodatku mętnym. Uznał, że dopóki przezroczystość przestrzeni międzygwiazdowej i międzygalaktycznej nie zostanie sensownie wyznaczona, nie uczciwe jest lansowanie poglądów o przyspieszaniu Wszechświata i o tzw. ciemnej energii. W tym kontekście zwrócił uwagę, że Wszechświata raczej należy "słuchać" niż "dyktować" mu, jaki ma być. W głównym seminarium uczestniczyło ponad 20 osób, a w jego popularnym przedłużeniu w kawiarni De Revolutionibus przy ul. Brackiej 14, dalszych kilkadziesiąt osób.


Bogdan Wszołek w trakcie wykładu.
 

Konferencja dydaktyczna

W dniach 21-23 października odbywała się IX Międzynarodowa Konferencja "Astronomia XXI wieku i jej nauczanie" zorganizowana przez Młodzieżowe Obserwatorium Astronomiczne w Niepołomicach. Ostatni dzień konferencji odbył się w OAKJ w Rzepienniku Biskupim. Uczestnicy wysłuchali tu dwóch wykładów oraz zwiedzili obserwatorium i budujące się w jego pobliżu laboratorium kosmiczne M.A.R.S. W konferencji wzięło udział kilkanaście członków AN.


Bogdan Wszołek objaśnia członkom AN z Odessy ideę marsjanum i hamowni silników rakietowych (w głębi po lewej).


Wygląd zewnętrzny stacji M.A.R.S. na dzień 23 października 2016.
 

Praca naukowa w ESA


Advanced Concepts Team (ACT), to zmotywowana, interdyscyplinarna grupa młodych uczonych, do której należą doktorzy pracujący na 2-letnich stażach, magistrzy na stażach rocznych i stażyści realizujący projekty 3-miesięczne. (fot. ESA)

Europejska Agencja Kosmiczna (ESA), to międzynarodowa organizacja krajów europejskich utworzona na podobieństwo NASA w USA. Celem agencji jest eksploracja i wykorzystanie przestrzeni kosmicznej, ale również nauka. Wiele Polaków marzy, aby tam pracować. Tak było z członkinią AN - Agatą Kołodziejczyk, doktorem neurobiologii, która przeszukała w internecie ogłoszenia o pracy dla naukowca. Natrafiła na ogłoszenie naboru na postdoka w dziedzinie biomimetyki w ESA. Po wysłaniu aplikacji i odbyciu wstępnej rozmowy kwalifikacyjnej na Skypie, trzeba było pojechać do ośrodka ESA w Holandii i zaprezentować własny pomysł na badania. Agata przedstawiła projekt utworzenia fotosyntetycznych tkanin dla astronautów. Miała przy tym nadzieję, że nigdy nie będzie musiała naprawdę pracować nad tym projektem ze względu na świadomość poziomu skomplikowania proponowanego zagadnienia. Autorkę pomysłu przyjęto i zaakceptowano jej projekt do realizacji. W ten sposób zaczęła się dla neurobiologa niezwykła przygoda w ośrodku, w którym rozwijane i zarządzane są wszystkie typy misji naukowych, eksploracyjnych, telekomunikacyjnych, załogowych lotów kosmicznych, nawigacji satelitów i obserwacji okołoziemskich. Advanced Concepts Team (ACT) to zespół, składający się obecnie z 20 naukowców i inżynierów. Zadaniem ACT jest torowanie pionierskich kierunków rozwoju nauki i technologii oraz budowanie strategii planowania działalności Agencji w latach przyszłych. Owocem pracy zespołu są publikacje, konferencje, konkursy, ale również poważniejsza działalność, np. powołanie nowego działu ESA zajmującego się śmieciami kosmicznymi, a co za tym idzie, wieloma kontraktami z partnerami biznesowymi i uczelniami, a nawet tworzenie nowych miejsc pracy. Charakter pracy w ACT to zazwyczaj praca za biurkiem, ale są wyjątki, na przykład eksperymenty w mikrograwitacji czy w laboratoriach biochemicznych. ACT w szczególności nastawia się na współpracę z uczelniami w programie Ariadna, gdzie ESA może wnieść w projekt maksymalnie do 30 tys. EU. Nabory do ACT odbywają się corocznie w okresie zimowym. Więcej informacji dostepnych na stronie: www.esa.int/gsp/ACT/index.html.
 

Najlepszy eksperyment naukowy w stratosferze

Po raz drugi polska grupa naukowców i studentów wygrała międzynarodowy konkurs Global Space Balloon Challenge (GSBC). Tegoroczna misja o akronimie LEO3 (Let's Explore Ozone), koordynowana przez Dr Agatę Kołodziejczyk z AN, została ogłoszona najlepszym eksperymentem naukowym spośród 400 startujących w GSBC drużyn. W ramach misji LEO3 polscy badacze i inżynierowie sprawdzali, jak organizmy żywe radzą sobie ze stresem w stratosferze wywołanym obecnością ozonu i trudnych warunków środowiskowych. Konkursowe eksperymenty przeprowadzono w dwóch misjach: 14 kwietnia i 3 maja 2016 roku. Doktorantka Paulina Kijak z Universytetu Jagiellońskiego wysłała porosty z Arktyki, doktorantka Anna Fogtman z Państwowej Akademii Nauk w Warszawie przygotowała modelowe rośliny Arabidopsis oraz tytoń w specjalnie dostosowanej kapsule skonstruowanej przez studentów AGH Space Systems. Agata Kołodziejczyk wraz z Pawłem Kopciałem i Joanną Bobulą z Uniwersytetu Jagiellońskiego wysłali szczepy drożdży. Konkurs organizowany jest co roku przez Stanford Space Initiative, organizację utworzoną przez studentów Uniwersytetu Stanforda. Uczestnicy konkursu mają za zadanie przygotować własny eksperyment, samodzielnie wysłać go do stratosfery w określonym terminie, następnie przesłać dokumentację stosowną do regulaminu konkursu i kategorii, w jakiej się startuje. Więcej informacji o konkursie można znaleźć na stronie: www.balloonchallenge.org.


Drużyna misji LEO3: (od lewej): Anna Fogtman (PAN, Warszawa), Michał Gocyła (Nieuronator), Filip Stachowicz (AGH), Tomasz Fuchs (AGH), Bartosz Moczała (AGH), Agata Kołodziejczyk (ACT ESA), Artur Schreiber (Copernicus Project), Ireneusz Kaczmara, Robert Betka (AGH), Ricarda Schroeder (ACT ESA), Joao Cunha (ACT ESA). Dodatkowo w misji udział wzięli Tomasz Brol (Pronox Technology) i Daniel Kaczmara (DNF Systems).
 

Publiczność w OAKJ

Przez cały rok 2016 OAKJ było odwiedzane przez gości, turystów oraz grupy szkolne. W wersji minimalistycznej odwiedzający samodzielnie zwiedzali teren obserwatorium, wykonywali zdjęcia, czytali plansze dydaktyczne. W wersji bardziej zaawansowanej astronom zrzeszony w AN oprowadzał grupę po obserwatorium, organizował obserwacje astronomiczne, oddziaływał dydaktycznie (pogadanka, prelekcja, wykład, prezentacja multimedialna, film) odpowiednio do zapotrzebowania, warunków pogodowych i możliwości instrumentalnych i kadrowych. Zorganizowano też cztery razy imprezy otwarte, z udziałem mediów: 1) teleskopowe obserwacje tranzytu Merkurego i plam słonecznych, 2) uroczystość "wbicia łopaty" pod bazę M.A.R.S., 3) uroczystość umieszczenia meteorytów w powstającej bazie M.A.R.S. oraz 4) uroczystość pożegnania analogowych astronautów udających się na misję. W sumie w roku 2016 odwiedziło OAKJ kilka tysięcy osób, z czego zdecydowaną większość stanowiła młodzież szkolna.


OAKJ - publiczny pokaz Słońca w filtrze H?.
 

Konkurs Astrofotograficzny

16 listopada w Planetarium Instytutu Fizyki AJD w Częstochowie odbył się finał konkursu V Ogólnopolskiego Konkursu Astrofotografii. Czołowe miejsca zajęli: Hubert Dróżdż, Paweł Górka i Agnieszka Kuźmicz.


Zdjęcie konkursowe przedstawiające tranzyt Merkurego z dnia 9 maja 2016. (fot. P. Górka)
 

Łowcy elfów

W dniu 27 listopada 2016 odbyła się misja stratosferyczna mająca na celu m.in. zbadanie obecności ekstremalnie niskich częstotliwości (ELF - extremely low frequencies) w wyższych partiach atmosfery. O 9:18 kapsuła, skonstruowana przez studentów Politechniki Krakowskiej, uniosła aparaturę pomiarową na wysokość 30 339 m n.p.m.. Miejscem startu były Gliwice - posesja prywatna dyrektora lotu, Tomasza Brola, który odpowiedzialny był za bezpieczne wypuszczenie balonu, obsługę stacji naziemnej kontroli lotu i przekazywanie informacji grupie poszukiwawczej. Kapsuła wylądowała 135km od miejsca startu w okolicach Brzeska. Pomimo zaplątania się linek w spadochron i spowodowanego tym lądowania z prędkością 13 m/s, sprzętowi w kapsule nic się nie stało. Wyniki misji będą służyły do dalszych eksperymentów i poszerzania wiadomości na temat elfów. Projekt ELF organizowany był przez Politechnikę Krakowską we współpracy m.in. z AN. Równolegle do eksperymentu ELF zrealizowano dwa eksperymenty biologiczne przygotowane przez członków AN. Nad całością czuwała Agata Kołodziejczyk, która dla przeprowadzenia misji balonowej przyleciała specjalnie z ESA w Holandii. Czworo członków AN, wliczając Prezesa, wzięło udział w eksperymencie.



Agata Kołodziejczyk z check listą w gronie zaangażowanych osób (u góry) oraz graficzna prezentacja toru lotu balonu na tle mapy Polski (u dołu).
 

mapa strony | kontakt