logo
 
Kontakt
Zarząd
Książki
Słownik
Członkowie
Polecane strony
 
Strona główna Informacje ogólne Galeria Publikacje Konkurs URANIA Kronika
 

Kronika

Oddział Częstochowski Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii jest spadkobiercą dorobku i kontynuatorem działań Sekcji Astronomicznej Częstochowskiego Towarzystwa Naukowego. Kronika rozpoczyna się od roku 2004 kiedy powstała SACTN.

Kronika 2011

Obrony prac

Dnia 29 czerwca studentki fizyki w AJD zdały egzaminy licencjackie prezentując prace astrofizyczne: Agnieszka Debudej - "Oddzielanie gwiazdowych linii widmowych od linii pochodzenia międzygwiazdowego na przykładzie gwiazdy spektroskopowo podwójnej" i Sylwia Kusiak - "Analiza spektroskopowa gwiazdy HD23180"

Sylwia Kusiak (z lewej) i Agnieszka Debudej z promotorem Bogdanem Wszołkiem po zdanym egzaminie (fot. B.Wszołek)

Spotkania u Metlerowców

Tradycyjnie w środy o godzinie 19-tej odbywały się w Planetarium spotkania członków i sympatyków Częstochowskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii. W ciągu roku zrealizowano 35 spotkań, przy średniej frekwencji 21 osób. Odczyty środowe przedstawiali przeważnie częstochowscy miłośnicy astronomii - najczęściej: Waldemar Zwierzchlejski, Bogdan Wszołek, Tomasz Barański i Maria Płomińska. Jednorazowo wystąpili też: Anna Kaczmarczyk, Artur Leśniczek, Marek Nowak, Szwaja Małgorzata, Grzegorz Czepiczek, Agnieszka Debudej, Beata Grzejszczak, Mateusz Wróbel. Gościło też: z wykładami kilka osób spoza Częstochowy: Jacek Kruk (UP Kraków), Michał Drahus (Uniw. Kalifornijski, Los Angeles), Tomasz Kazimierczak (UMK, Toruń) i Peter Polubiec (NASA).

Powiększenie zbiorów bibliotecznych

Biblioteczka Metlerowców wzbogaciła się w roku 2011 o dalsze książki i czasopisma archiwalne podarowane przez Panią Magdalenę Janiczek, synową wielkiego miłośnika astronomii ś.p. Romana Karola Janiczka.

Z astronomią do publiczności

Instytucjonalnie, ciężar odpowiedzialności za popularyzację wiedzy astronomicznej w Częstochowie spada obecnie na Planetarium Instytutu Fizyki AJD. Jego kierownik - magister astronomii - Tomasz Kisiel, stara się wzbogacać ofertę pokazów, i w miarę możliwości włącza się w imprezy organizowane przez Miasto, takie jak np. Noc Kulturalna. W roku 2011 staraniem kierownika planetarium nagrano bardziej profesjonalnie pod względem technicznym, w stosunku do wcześniejszych, treści narracji dla posiadanych prezentacji planetaryjnych. Planetarium od początku swego istnienia (2006) wciąż boryka się z tymi samymi problemami, t.j. kadrowymi i finansowymi. Kierownik planetarium (pracownik techniczny w AJD) stanowi jednocześnie pełną jego załogę. Działając "z doskoku" (ma też inne obowiązki w uczelni) bierze na siebie cały ciężar działalności planetarium - od przyjmowania zamówień, poprzez sprzedaż biletów, wypisywanie faktur, tworzenie i administrowanie planetaryjnej witryny internetowej, po czuwanie nad sprzętem i prezentację pokazów. W roku 2011, w związku z nieszczelnością dachu, planetarium zostało częściowo zalane i była długa przerwa w jego funkcjonowaniu. Z jednej strony bardzo niedomaga nagłośnienie społeczne samego istnienia w Częstochowie wspaniałego cyfrowego planetarium, nie mówiąc już o jego repertuarze, z drugiej zaś nie sposób rzeczy zbytnio nagłaśniać jak ma się "związane ręce", jeśli chodzi o możliwości świadczenia usługi na społecznie akceptowalnym poziomie.

W 2011 roku odbyło się wiele akcji popularyzacji astronomii i astronautyki, w wykonaniu Metlerowców, tak w Częstochowie jak i poza nią. Sam tylko Bogdan Wszołek wygłosił w różnych miejscach w Polsce ponad 20 proszonych wykładów popularnych z astronomii, poczynając od grup szkolnych, a na Uniwersytetach III wieku kończąc. Wielką aktywność popularyzatorską w zakresie astronautyki, w Częstochowie i poza nią, wykazał Waldemar Zwierzchlejski, który m.in. włączył się w organizację konferencji naukowej w Uniwersytecie Pedagogicznym w Krakowie "Wielki Jubileusz wielkiego lotu", poświęconej pierwszemu lotowi człowieka w kosmos. Niezależnie, Waldemar Zwierzchlejski szeroko, profesjonalnie i obficie, popularyzuje wiedzę astronautyczną na łamach ogólnie dostępnych czasopism. Nadal aktywnie w dzieło popularyzacji astronomii i astronautyki angażuje się Kazimierz Błaszczak, doprowadził do zorganizowania międzyszkolnego koła astronomicznego w Wieruszowie i czyni starania dla utworzenia tam planetarium i obserwatorium astronomicznego.

Astronomiczny UTW

Słuchacze Uniwersytetu Trzeciego Wieku w AJD zawiązali kilkunasto osobową Sekcję Astronomiczną. Uczestniczą w regularnych środowych spotkaniach astronomicznych organizowanych w Planetarium Instytutu Fizyki AJD oraz w okazjonalnych wykładach, obserwacjach i innych imprezach astronomicznych.

Dr Joanna Górna zapowiada wykład kosmonauty Mirosława Hermaszewskiego dla słuchaczy UTW (fot.B.Wszołek)
Sabina Zabielska, Jadwiga Pilińska i Grzegorz Maruszczyk z kamieniem księżycowym (fot.M.Nowak)

 

Zaćmienie Słońca

Dnia 4 stycznia miało miejsce częściowe zaćmienie Słońca. Wiele osób w Częstochowie oglądało to zaćmienie, indywidualnie bądź w sposób zorganizowany. W Instytucie Fizyki AJD dr Bogdan Wszołek zorganizował obserwacje przy pomocy teleskopu wyposażonego w filtr słoneczny, a także metodą camera obscura. Ponad 200 osób wzięło udział w tych obserwacjach.

Kasia Filipecka (z lewej) i Ania Majtyka (z prawej), studentki fizyki w AJD, radośnie uczestniczą w obserwacjach zaćmienia metodą camera obscura. (fot. B.Wszołek)
Studenci i pracownicy naukowi AJD podczas obserwacji teleskopowych zaćmienia. (fot. B.Wszołek)

Konkurs grudziądzki

W dniu 7 marca 2011 roku w Planetarium Instytutu Fizyki Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie odbył się wojewódzki etap XXXVII Ogólnopolskiego Młodzieżowego Seminarium Astronomiczno-Astronautycznego. Przedstawiono 11 referatów, wybranych wcześniej spośród 38 nadesłanych prac. Referaty oceniali: dr Cierniewska-Muskała, mgr Wasik-Tyrała i dr Bogdan Wszołek. Do finału w Grudziądzu wytypowano cztery najlepsze prace:

  1. Izabela Skoczeń (ZSME Żywiec) - "Wyznaczanie promienia orbity Wenus za pomocą amatorskich obserwacji",
  2. Arkadiusz Warzyński (VII LO Częstochowa) - "Zmienny Wszechświat " projekt OGLE i jego odkrycia" ,
  3. Weronika Skupień (ZSE Wodzisław Śląski) - "Byt Gazowego Olbrzyma i jego towarzyszy",
  4. Wojciech Biernat (ZSEEiM Bielsko-Biała) - "Komunikacja z cywilizacjami pozaziemskimi, czyli "kosmiczne gadanie".
Organizatorzy, opiekunowie i zwycięzcy konkursu. Od lewej: Bogdan Wszołek, Grażyna Cierniewska-Muskała, Piotr Nowak, Izabela Skoczeń, Wojciech Biernat, Weronika Skupień, Marek Myśliński, Urszula Jeruszka i Arkadiusz Warzyński. (fot. B. Wszołek)

Autorzy tych prac zakwalifikowali się do etapu ogólnopolskiego.

Konkurs zorganizowało Kuratorium Oświaty w Katowicach przy wydajnym wsparciu organizacyjnym ze strony Instytutu Fizyki Akademii im. Jana Długosza oraz VII LO im. Mikołaja Kopernika w Częstochowie. Dyplomy i nagrody zostały ufundowane przez: Kuratorium Oświaty, Polskie Towarzystwo Astronomiczne i Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii. W konkurs zaangażowały się osobiście: mgr Magdalena Wszołek, mgr Urszula Jeruszka wraz ze swoimi uczennicami, dr Grażyna Cierniewska-Muskała, mgr Maria Wasik-Tyrała i dr Bogdan Wszołek.

W grudziądzkim finale Izabela Skoczeń zajęła miejsce pierwsze, a Wojciech Biernat szóste.

Konferencja w Preszowie (Słowacja)

W dniach 10-13 marca 2011 odbyła się w Preszowie (Słowacja) konferencja naukowa "Vyznam planetaria pri popularizacii astronomie". W pierwszej części imprezy wygłoszono ponad 20 wykładów i przedstawiono kilka seansów planetaryjnych. Dr Bogdan Wszołek z Instytutu Fizyki AJD w Częstochowie przedstawił tam wykład proszony: "Działalność i możliwości planetarium cyfrowego w Częstochowie". Po części typowo konferencyjnej, w dniu 12 marca uczestnicy wzięli udział w uroczystościach towarzyszących otwarciu nowego planetarium w Kolonickom Sedle.

Kopuła planetarium w Kolonickom Sedle. (fot. B.Wszołek)

Jurij Gagarin w Polsce

Pół wieku temu, w lipcu 1961roku, odwiedził Polskę, Jurij Gagarin - człowiek, który jako pierwszy w dziejach ludzkości, odbył szczęśliwie lot kosmiczny i tym samym zapoczątkował nową erę w dziejach cywilizacji - erę kosmiczną. Na zaproszenie Waldemara Zwierzchlejskiego w dniu 30 marca przyjechał do Częstochowy mgr Jacek Kruk z Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie by wygłosić podczas spotkania Częstochowskiego Oddziału PTMA wykład przybliżający szczegóły dotyczące wizyty Gagarina w Polsce, a przy tym również w Częstochowie. W dyskusji po wspaniałym wykładzie z przykrością odnotowano, że pamięć w Polsce o tym wiekopomnym wydarzeniu, jakim był lot kosmiczny Gagarina, jest słabo pielęgnowana. W polskich miastach pozmieniano nazwy ulic z Gagarina na jakieś inne. W ostatnich czasach Gagarin przestał też patronować wielu szkołom. Wiedza o początkach podboju kosmosu nie jest przekazywana w polskich szkołach ani w mediach.

Radioastronomiczna Sesja Naukowa

Dnia 2 kwietnia 2011 roku, w ramach obchodów 400-lecia urodzin Heweliusza, odbyła się w Planetarium Instytutu Fizyki AJD sesja naukowa poświęcona radioastronomii. W sesji wzięło udział kilkadziesiąt osób, głównie astronomów zawodowych oraz miłośników astronomii z Krakowa i Częstochowy. Sesję zorganizowały: Stowarzyszenie Astronomia Nova, Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie oraz Uniwersytet Jagielloński w Krakowie. Patronowały jej Polskie Towarzystwo Astronomiczne i Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii.

Wygłoszono referaty:

Dr hab. Grzegorz Michałek (UJ-Kraków) - Międzyplanetarne wybuchy radiowe,
Dr Adam Michalec (UJ-Kraków) - Radiowe obserwacje Słońca,
Dr Marek Jamrozy (UJ-Kraków) - Odkrywanie Wszechświata - złoty wiek radioastronomii,
Dr Stanisław Ryś (UJ-Kraków) - Radioastronomia amatorska,
Dr Dorota Kozieł-Wierzbowska (UJ-Kraków) - Radiogalaktyki,
Dr Bogdan Wszołek (IF AJD) - Marzenia o polskim interferometrze radiowym.

Uczestnicy Sesji Naukowej na tarasie widokowym w Instytucie Fizyki AJD w Częstochowie (fot. M.Nowak)

Walne Zebranie Astronomii Novej

Dnia 2 kwietnia odbyło się w Planetarium Instytutu Fizyki AJD drugie Walne Zebranie Stowarzyszenia Astronomia Nova. Dyskutowano kierunki działań AN na najbliższy okres. Między innymi poruszano problemy sprowadzenia do Polski metrowego teleskopu z Watykańskiego Obserwatorium Astronomicznego w Castel Gandolfo, budowy kosmosarium w Krakowie, organizacji jurajskiego parku nauki oraz budowy polskiego interferometru radiowego na bazie anten pozyskanych z ośrodka w Psarach.

Polskie kosmosarium w Krakowie?

W dniu 5 kwietnia Astronomia Nova przedstawiła Prezydentowi Miasta Krakowa propozycję utworzenia w Krakowie nowoczesnego kosmosarium. Byłby to super nowoczesny kompleks edukacyjny, dający szerokiej publiczności możliwość efektywnego i przyjemnego zdobywania wiedzy o kosmicznych osiągnięciach ludzkości oraz o astronomicznym kontekście funkcjonowania człowieka.

Zdobywana w kosmosarium wiedza miałaby owocować nie tylko ogólnym oświeceniem, lecz także zwiększeniem społecznego szacunku dla nauk przyrodniczych i aktywniejszym włączaniem się Polaków we własne i międzynarodowe projekty kosmiczne.

Pracownicy naukowi i studenci licznych krakowskich uczelni mogliby się aktywnie włączyć w tworzenie i funkcjonowanie kosmosarium, przez co ośrodek byłoby również miejscem zdobywania bezpośrednich inspiracji do prowadzenia badań naukowych i do opracowania nowych patentów.

Pierwszy człowiek w kosmosie - 50 lat temu

W dniu 6 kwietnia w Uniwersytecie Pedagogicznym w Krakowie zorganizowano konferencję naukową "Wielki Jubileusz Wielkiego Lotu 1961-2011" dla upamiętnienia lotu Jurija Gagarina w kosmos dnia 12 kwietnia 1961 roku. Zaproszono z wykładem radzieckiego kosmonautę płk. Musę Manarowa, który na stacji orbitalnej MIR spędził łącznie 541 dni, oraz gen. Mirosława Hermaszewskiego - jedynego polskiego kosmonautę. Kilkuosobowa grupa częstochowskich miłośników astronomii wzięła udział w konferencji. Waldemar Zwierzchlejski, wiceprezes Częstochowskiego Oddziału PTMA, wygłosił wykład: "Radzieckie i rosyjskie statki załogowe - od gagarinowskiego Wostoka do następcy Sojuza". Częstochowianie, Magdalena i Kamil Wszołek, udzielili obszernego wywiadu telewizyjnego na temat konferencji. Wywiad jest dostępny w internecie na stronie: http://www.youtube.com/watch?v=KNXWRUotP9U. Wszyscy Częstochowianie mieli okazję porozmawiać z kosmonautami, uzyskać ich autografy i zrobić sobie pamiątkowe zdjęcia. Musa Manarow otrzymał od Bogdana Wszołka pamiątkowe zdjęcie przejścia planety Wenus na tle tarczy Słońca, zaobserwowanego w Częstochowie w 2004 roku.

Obok Musy Manarowa Agnieszka i Artur Kuźmicz (fot. B.Wszołek)

W towarzystwie Mirosława Hermaszewskiego Magdalena i Kamil Wszołek (fot. B.Wszołek)

Naukowo w Kijowie

W dniach 1-7 maja w Uniwersytecie Tarasa Szewczenki w Kijowie odbyła się międzynarodowa konferencja "18th Young Scientists Conference on Astronomy and Space Physics". Pod przewodnictwem dr. Bogdana Wszołka, członka International Advisory Committee, w konferencji czynnie uczestniczyły Agnieszka Debudej, Sylwia Kusiak i Julita Ozga - z Sekcji Astronomicznej Koła Naukowego Studentów WMP AJD. Bogdan Wszołek wygłosił wykład proszony "Spectroscopic families among diffuse interstellar bands". Studentki przedstawiły plakaty odzwierciedlające ich prace badawcze pod kierunkiem Bogdana Wszołka w zakresie astrofizyki:

Agnieszka Debudej "Narrow interstellar absorption lines in oPer direction",
Sylwia Kusiak "Broad diffuse interstellar bands in the direction of HD23180",
Julita Ozga "Diffuse interstellar bands towards ξ Persei".

Agnieszka Debudej, Julita Ozga i Sylwia Kusiak na tarasie okalającym wysoką wieżę obserwacyjną (bez lęku wysokości) w Kijowskim Obserwatorium Astrofizycznym Ukraińskiej Akademii Nauk (fot. B.Wszołek)

III częstochowski bieg astronomiczny

8 maja odbył się coroczny bieg astronomiczny na dystansie ok. 27 km, z Jasnej Góry na Ostrą Górę (Pabianice, gm. Janów). Dystans pokonali w czasie około 3 godzin Ryszard Staniewski i Bogdan Wszołek. Bieg zabezpieczali Sylwia Kusiak i Piotr Kraj " częstochowscy członkowie Astronomii Novej.

Sylwia Kusiak i Bogdan Wszołek na mecie biegu (fot. P.Kraj)

Częstochowska Konferencja Młodych

W dniach 10-11 maja 2011 w Planetarium Instytutu Fizyki AJD w Częstochowie odbyła się III Częstochowska Konferencja Naukowa Młodych "Astrophisica Nova", dla uczczenia 400 rocznicy urodzin Jana Heweliusza. Zorganizowały ją Instytut Fizyki AJD w Częstochowie i Obserwatorium Astronomiczne UJ w Krakowie, przy wsparciu Polskiego Towarzystwa Astronomicznego, Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii oraz stowarzyszenia "Astronomia Nova".

Wykłady proszone wygłosili:

Prof. dr hab. Marek Biesiada (Uniwersytet Śląski) - "Astrofizyka źródłem ograniczeń na egzotyczne teorie fizyczne",
Dr Henryk Brancewicz (ZG PTMA w Krakowie) - "Rok Heweliusza",
Prof. dr hab. Piotr Flin (Uniwersytet Świętokrzyski) - "Tadeusz Banachiewicz w Kazaniu i Tartu" oraz "Wybrane własności gromad galaktyk",
Prof. dr hab. Jerzy Machalski (Uniwersytet Jagielloński) - "Historia radioastronomii, jej największe odkrycia i przyszłość",
Dr Beata Malec (Copernicus Center For Interdisciplinary Studies w Krakowie) - "Strong lensing system as a tool of constraints on dark energy models",
Dr Bogdan Wszołek (Akademia Jana Długosza w Częstochowie) - "Międzygwiazdowe pasma rozmyte i ich badanie w Częstochowie" oraz "Koncepcja utworzenia polskiego interferometru radiowego".

Młodzi astronomowie i studenci przedstawili serię interesujących komunikatów:

Tomasz Brożek (UMK Toruń) - "Badania spektrofotometryczne gwiazd symbiotycznych",
Maciej Cegłowski (UMK Toruń) - "Projekt budowy 90-100m radioteleskopu Hevelius",
Justyna Gronowska (Uniwersytet Opolski) - "Gwiazdy zmienne zaćmieniowe - obserwacje CC Com",
Tomasz Kundera (Uniwersytet Jagielloński) - "Mleczna Droga dla całej klasy",
Aleksander Kurek (Opole) - "Solaris - profesjonalne obserwatorium na dachu hipermarketu",
Iryna Malygina (Kijów) - "The development of astronomy as an influencing factor on change of philosophy of art during the Renaissance",
Janusz Nicewicz (Uniwersytet Jagielloński) - "Koronalne Wyrzuty Materii",
Grygorii Polinovskyi (Akademia Nauk Ukrainy, Kijów) - "New astrophysical database of the NH3 molecule properties",
Szymon Sikora (Uniwersytet Jagielloński) - "Mikrosoczewkowanie w dyskowym modelu Galaktyki",
Michał Silarski (Uniwersytet Jagielloński) - "Symetria CP a ewolucja Wszechświata",
Ernest Świerczyński (UMK Toruń) - "Wybuch gwiazdy nowej V2468 Cygni jako okazja do obserwacji kilku przejawów aktywności gwiazd kataklizmicznych",
Jan Świerkowski (UMK Toruń) - "Upowszechnianie astronomii poprzez sztukę współczesną",
Magdalena Wszołek (Uniwersytet Rolniczy w Krakowie) - "Wpływ astronomii na nauki rolnicze",
Anastasiia Zolotukhina (Akademia Nauk Ukrainy, Kijów) - "Observations obtained at Kyiv meridian axial circle with CCD-camera and their reduction".

Całości przyczynków naukowych dopełniły plakaty:

Agnieszka Debudej i Bogdan Wszołek (AJD Częstochowa) - "Linie pochodzenia międzygwiazdowego w widmie gwiazdy HD23180",
Bartosz Gauza (Uniwersytet Zielonogórski) - "HU Aquarii - cataclysmic binary system harbouring two massive planets?",
Sylwia Kusiak i Bogdan Wszołek (AJD Częstochowa) - "Analiza spektroskopowa materii międzygwiazdowej w kierunku oPer",
Agnieszka Kuźmicz i Bogdan Wszołek (UJ Kraków i AJD Częstochowa) - "Nie wszystkie międzygwiazdowe pasma rozmyte są międzygwiazdowe",
Julita Ozga i Bogdan Wszołek (Politechnika Częstochowska i AJD Częstochowa) - "Charakterystyka spektroskopowa środowiska międzygwiazdowego w kierunku ξ Per",
Mariusz Tarnopolski (Uniwersytet Jagielloński) - "Bąble Fermiego",
Mateusz Wiśniewicz (Uniwersytet Zielonogórski) - "Long Term Quasi-Periodicity During X-Ray Decline of LMXB 4U 1636-53".

Przed rozpoczęciem konferencji oraz po jej zakończeniu wyświetlono w planetarium seanse astronomiczne. Dla niektórych uczestników konferencji była to pierwsza okazja do zapoznania się z możliwościami cyfrowych systemów planetaryjnych.

Treści przyczynków konferencyjnych są zamieszczone w części czwartej tego kalendarza.

Uczestnicy konferencji na tle kopuły planetarium w Instytucie Fizyki AJD w Częstochowie (fot. B.Wszołek)

Astronomia XXI wieku i jej nauczanie

Na Zamku Królewskim w Niepołomicach w dniach 20-22 maja odbyła się "IV Międzynarodowa Konferencja - Astronomia XXI wieku i jej nauczanie". Częstochowę na tej konferencji reprezentował dr Bogdan Wszołek, wygłaszając proszony wykład "Astronomia Nova w Częstochowie".

Uczestnicy konferencji w Niepołomicach. Astronomowie od lewej: prof. Maciej Mikołajewski, prof. Edwin Wnuk, dr Waldemar Ogłoza, prof. Bożena Czerny, dr Zbigniew Głownia oraz dr Bogdan Wszołek (fot. B.Wszołek)

Forum Młodych Nauki

Dnia 25 maja na Wydziale Matematyczno Przyrodniczym AJD w Częstochowie odbyło się VII Interdyscyplinarne Seminarium Studenckie "Forum Młodych Nauki". Studenci z Sekcji Astronomicznej Koła Naukowego Przyrodników oraz dr Bogdan Wszołek - ich naukowy opiekun, wzięli czynny udział w tej imprezie naukowej prezentując:

Bogdan Wszołek (wykład proszony) - "Badania spektroskopowe obłoków międzygwiazdowych",
Agnieszka Debudej i Bogdan Wszołek - "Metodyka oddzielania linii międzygwiazdowych od gwiazdowych z wykorzystaniem gwiazdy spektroskopowo podwójnej",
Sylwia Kusiak i Bogdan Wszołek - "Charakterystyka spektroskopowa środowiska międzygwiazdowego w kierunku gwiazdy HD23180"
Agnieszka Kuźmicz i Bogdan Wszołek - "Telluryczne linie absorpcyjne w widmach gwiazd",
Paulina Błach i Bogdan Wszołek - "Słowo o Janie Heweliuszu"

Uczestnicy VII Forum Młodych Nauki. Od lewej: Małgorzata Szwaja, Sylwia Kusiak, Bogdan Wszołek, Agnieszka Debudej i Julita Ozga (fot. B.Wszołek)

Ceramika na usługach kosmosu

W dniu 1czerwca Kazimierz Błaszczak z Wieruszowa na środowe spotkanie Metlerowców przyniósł oryginalną płytkę ceramiczną, jakimi pokrywano amerykańskie pojazdy kosmiczne (wahadłowce), dla uniknięcia spalenia w atmosferze podczas powrotu na Ziemię. Opowiedział też skomplikowaną historię pozyskania tej płytki dla Polski. Ku zdziwieniu wszystkich, płytka "ceramiczna" okazała się być bardzo lekka, jak styropian.

Finał VIII międzypowiatowego konkursu astronomicznego URANIA

Dnia 8 czerwca 2011, dokładnie w siódmą rocznicę pamiętnego przejścia planety Wenus na tle tarczy Słońca, w Planetarium Instytutu Fizyki Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie został rozegrany finał kolejnej edycji konkursu URANIA, adresowanego do gimnazjalistów i uczniów szkół ponadgimnazjalnych. Do finału zakwalifikowało się łącznie 31 osób; z Częstochowy i kilku sąsiednich powiatów. Konkurs zdecydowanie wygrał Roszak Oliwier z Gimnazjum w Truskolasach. W grupie młodzieży ponadgimnazjalnej pierwsze miejsce zajęła Saleta Joanna z Zespołu Szkół im. C.K. Norwida w Częstochowie.

Godny odnotowania jest liczny udział w konkursie młodzieży z Wieruszowa, gdzie Pan Kazimierz Błaszczak - członek Częstochowskiego Oddziału PTMA, od kilku już lat skutecznie tworzy środowiskową kulturę astronomiczną. Wieruszowianie wykazali się wysokim poziomem wiedzy i zajęli wysokie miejsca. Szczegółowe informacje na temat konkursu można znaleźć na stronie Konkurs URANIA.

Uczestnicy i organizatorzy konkursu na tarasie widokowym Instytutu Fizyki AJD w Częstochowie (fot. B.Wszołek)

I Konkurs Artystyczny Ars Astronomica

Dnia 8 czerwca 2011 w Częstochowie zostały ogłoszone wyniki konkursu Ars Astronomica, zorganizowanego przez Stowarzyszenie Astronomia Nova i Częstochowski Oddział PTMA. 68 autorów nadesłało łącznie 76 prac artystycznych różnego rodzaju. Były prace plastyczne, modele przestrzenne, utwory wierszowane, prezentacje multimedialne i próbki filmowe. Najmłodsza uczestniczka konkursu miała 7 lat, a najstarsza ponad 70. Jury przyznało 6 pierwszych, 16 drugich i 10 trzecich miejsc, a także 24 wyróżnienia. Szczegóły o konkursie zebrano na stronie www.astronomianova.org . Próbki prezentowanych utworów przedstawiają poniższe zdjęcia prac plastycznych częstochowskich wykonawców oraz wierszyk Justyny Jakubowskiej z Nowego Sącza:

Autor: Rafał Tomczak
Autor: Szymon Żuławiński
Autorki: Anna Paluch, Karolina Szczypior oraz Magdalena Ściebura

"Gwiezdna podróż"

Podróżować w Kosmos to nie trudna rzecz
Wystarczy tylko tego bardzo chcieć
Ruszyć wyobraźnią w Galaktyki świat
Wtedy możesz z siebie jak najwięcej dać
Potem wzlecieć nad chmury w pobliżu gwiazd
Aby na orbitach dostrzec Słońca blask
Droga do przebycia długa jest
Jednak wiarą w siebie pokonasz wszystko co chcesz

Uczestnicy konkursu Ars Astronomica na tarasie widokowym Instytutu Fizyki AJD w Częstochowie (fot. B.Wszołek)

Wyróżnienia podczas zaćmienia Księżyca

Wieczorem 15 czerwca częstochowscy miłośnicy astronomii zebrali się w dawnym kamieniołomie "Kielniki", niedaleko Olsztyna, aby wspólnie obserwować zaćmienie Księżyca i odbyć swoje ostatnie przed wakacjami spotkanie przy ognisku. Dotrzeć do kamieniołomu nie było łatwo. Jedni szukali możliwości dojazdu samochodem, błądząc po leśnych wertepach, inni przyjechali z Częstochowy na rowerach, a Ryszard Staniewski i Bogdan Wszołek po prostu przybiegli (dystans 20 km). Ognisko rekompensowało spadek oświetlenia wynikający z zaćmienia Księżyca. W świetle jego płomieni Bogdan Wszołek, Prezes Metlerowców, wyróżnił dyplomami i symbolicznymi upominkami Agnieszkę Debudej, Sylwię Kusiak, Artura Leśniczka, Sabinę Zabielską i Waldemara Zwierzchlejskiego. Przy ognisku nie brakowało smakowitości i śpiewu biesiadnego. Niedługo przed północą Księżyc zaświecił pełnią swego blasku dając sygnał do odwrotu.

Agnieszka Debudej (z lewej) i Agnieszka Łebkowska dzielnie znoszą opał na ognisko

Wykorzystanie małych teleskopów

W dniach 16-17 czerwca Instytut Fizyki Uniwersytetu Opolskiego zorganizował konferencję naukową poświęconą możliwościom naukowego wykorzystania małych teleskopów. Współcześnie, teleskopy optyczne o średnicach obiektywu poniżej dwóch metrów traktuje się już w świecie, jako małe. Częstochowę reprezentował na konferencji Bogdan Wszołek wygłaszając referat p.t. "Plany zbudowania polskiego interferometru radiowego".

Spotkanie z Prezydentem

Dnia 5 lipca odbyło się w Planetarium IF AJD w Częstochowie zebranie Zarządu Astronomii Novej, na które zaproszono Pana Krzysztofa Matyjaszczyka, Prezydenta Częstochowy. Podczas trwającego ponad dwie godziny zebrania, przedstawiono Panu Prezydentowi aktualny stan częstochowskiej astronomii i określono możliwe perspektywy jej dalszego rozwoju. Proszono Prezydenta o pomoc w organizacji jurajskiego parku nauki, o zakup ze środków miejskich nowych seansów planetaryjnych, a także o nadanie jednej z częstochowskich ulic nazwy "Romana Karola Janiczka". Na wszystkie prośby Pan Prezydent zareagował pozytywnie, obiecując pomoc i deklarując ogólną przychylność wobec inicjatyw promowania astronomii i astronautyki w środowisku.

Od lewej: Grzegorz Maruszczyk, Marek Nowak, Bogdan Wszołek, Piotr Grzybowski, Krzysztof Matyjaszczyk, Dariusz Stefański, Waldemar Zwierzchlejski, Ryszard Rejment oraz Marek Stawiarski (fot. B.Wszołek)

List do Papieża

W Castel Gandolfo znajduje się wycofany z użytku (ze względu na zbyt duże zanieczyszczenie nieba sztucznym światłem) teleskop optyczny o średnicy zwierciadła 98 cm. Podlegające Papieżowi Watykańskie Obserwatorium Astronomiczne jest skłonne podarować teleskop jakiejś instytucji, która zagwarantuje jego rewitalizację dla dalszego wykorzystania naukowego. Stowarzyszenie Astronomia Nova, zrzeszające ponad 20 zawodowych astronomów polskich, od jakiegoś czasu próbowało zarazić różne instytucje ideą sprowadzenia teleskopu papieskiego. Rektorzy UJ w Krakowie i AJD w Częstochowie nie chcą tego teleskopu dla swoich uczelni. Inne uniwersytety również boją się przedsięwzięcia, często zasłaniając się rzekomym brakiem koniecznych środków. Skądinąd chodzi przecież o sprowadzenie instrumentu, który byłby największym i najlepszym teleskopem optycznym na polskiej ziemi. W takiej sytuacji Bogdan Wszołek, prezes Astronomii Novej, wystąpił do Watykanu z listami następującej treści:

do Papieża:

His Holiness Pope Benedictus XVI

We would like to inform Your Holiness that we ask Director of Vatican Astronomical Observatory for donation of the old Schmidt Telescope from Castel Gandolfo. The copy of application was attached to this letter.

Besides of truly scientific reasons we want to get this telescope to possess it in Poland as a living memento of Pope John Paul II, who was for many years the "owner" of this huge, human made "aye", built to watch the sky. Astronomia Nova Association together with the Catholic Action of Tarnów Diocese want to revitalize this telescope in the new built St Hedwig the Quinn Astronomical Observatory in Rzepiennik Biskupi. People visiting the observatory would have very special occasion to devise reflections on mutual relations between faith and science.

We kindly ask Your Holiness to give Your consent to donation of the telescope if it is not needed more in Castel Gandolfo.

do Dyrektora Watykańskiego Obserwatorium Astronomicznego:

In behalf of Astronomia Nova Association I would like to ask you for donating the old Schmidt Telescope from Castel Gandolfo, if you have no other plans for it.

We would like to revitalize it in new built astronomical observatory in Rzepiennik Biskupi (district and diocese Tarnów, province Kraków). The geographic coordinates of the observatory are: φ=49º46'36''.16 N, λ=21º05'22''.27E. We would try to reinstall the telescope in modern robotic mode, enabling remote use. We also would use CCD detectors, at the beginning only in limited field of view, instead of photographic plates. The telescope would be the main optical instrument of our observatory. We would like to use it for realizing statutory goals (science and education) of Astronomia Nova in collaboration with other Polish astronomical institutions. If everything would work precisely, one may to correct focal curvature and with use of the mosaic of CCD detectors to exploit full field of view of the instrument. Finally, telescope would be accessible not only by Polish astronomers. Vatican Astronomical Observatory, as the donator, would have full rights to exploit scientifically renovated instrument.

Among members of Astronomia Nova we have many active professional astronomers, employed by different Polish universities. Their experience, active attitude to the project and intellectual potential warrants competent activity for revitalizing the telescope.

Kopię jedynej odpowiedzi w tej sprawie, zamieszczono poniżej:

W stronę Marsa

Dnia 29 lipca Piotr Polubiec, wieloletni pracownik NASA, wygłosił w planetarium częstochowskim wykład o aktualnej polityce NASA wobec załogowego lotu na Marsa, odsłaniając przy tym kulisy wielu działań Agencji, o których cicho w oficjalnych źródłach informacji, a zwłaszcza w mediach. Gość zdementował obiegowe opinie, że możliwości i zaangażowanie NASA w odniesieniu do podboju kosmosu, a Marsa w szczególności, drastycznie maleją wobec kryzysu ekonomicznego w USA. W dyskusji po wykładzie padło wiele szczegółowych pytań do prelegenta. Wobec obowiązujących pracownika Agencji różnych tajemnic, nie wszystkie odpowiedzi wystarczająco zadowoliły pytających. Panu Polubcowi Częstochowa winna jest wdzięczność za pomoc w pozyskaniu kamienia księżycowego, który pod koniec roku 2010 był wystawiony w Muzeum Częstochowskim.

Od lewej: Ryszard Rejment z żoną Anną, Bogdan Wszołek z żoną Magdaleną oraz Piotr Polubiec z żoną Mariolą. (fot. B.Wszołek)

Rakiety V-1 i V-2

Makieta rakiety V-2 umieszczona na stałe w centrum Parku. Wśród zgromadzonych na uroczystości nie zabrakło kompanii honorowej podhalańczyków. Dzięki wojsku, wieść o tym, że w Bliźnie coś ważnego się odbywa, roznosiła się daleko ponad okolicznymi lasami w postaci dźwięków orkiestry i huku salw. (fot. B.Wszołek)

W sobotę 27 sierpnia w Bliźnie (powiat Mielec) otwarto Park Historyczny upamiętniający niemiecki poligon rakiet V-1 i V-2 z czasu drugiej wojny światowej. Pomimo wielkiej odległości, częstochowscy miłośnicy astronomii i astronautyki, pod przewodnictwem Waldemara Zwierzchlejskiego, licznie uczestniczyli w uroczystościach otwarcia Parku. Słuchając oficjalnych wystąpień i wczytując się w teksty zamieszczone na odpowiednich tablicach dało się wyczuć brak głębszego zrozumienia u organizatorów Parku roli przeprowadzanych w Bliźnie i w pobliskim Pustkowie eksperymentów. Martyrologiczne i kombatanckie wątki przesłoniły całkowicie fakt, że na polskiej ziemi przeprowadzone zostały bardzo ważne doświadczenia z zakresu technik rakietowych, które były niezbędne dla zapoczątkowania ery kosmicznej w dziejach ludzkości.

Krymska przygoda

Od lewej: Bogdan Wszołek, Paulina Kaczmarek, Mateusz Baziński, Monika Marcinkowska z Tomaszem Nowakiem, Mateusz Wróbel, Anna Majtyka, Beata Grzejszczak, Tomasz Kazimierczak oraz Ryszard Miszczyński (fot. B.Wszołek)

W dniach 29.08 - 10.09 pod przewodnictwem dr. Bogdana Wszołka odbyła się kolejna astronomiczno-turystyczna studencka wyprawa naukowa na Ukrainę. W 10-osobowej grupie uczestników było troje studentów astronomii z UMK w Toruniu (Paulina Kaczmarek, Tomasz Kazimierczak i Mateusz Baziński ), troje studentów fizyki AJD (Anna Majtyka, Monika Marcinkowska i Tomasz Nowak) i dwoje studentów ochrony środowiska AJD (Beata Grzejszczak i Mateusz Wróbel). W wyprawie brał też udział dr Ryszard Miszczyński - filozof zatrudniony w AJD.

Po drodze na Krym zwiedzano Lwów i Odessę. Bazy noclegowe na Krymie (Simeiz, Nauchny) zapewniło Krymskie Obserwatorium Astrofizyczne Ukraińskiej Akademii Nauk. Oprócz zwiedzania obiektów astronomicznych i udziału w konferencji naukowej poświęconej fizyce Słońca (Nauchny) nie brakowało czasu na kąpiele morskie, wycieczki górskie oraz zwiedzanie wielu ciekawych miejsc na Krymie.

XXXV Zjazd PTA w Gdańsku

W roku Jana Heweliusza, w dniach 11-15 września, odbył się w Gdańsku XXXV Zjazd Polskiego Towarzystwa Astronomicznego. Częstochowę reprezentował tam Bogdan Wszołek, jedyny członek PTA z Częstochowy. W ramach towarzyszącej zjazdowi konferencji przedstawiono dziesiątki wykładów obejmujących prawie wszystkie działy astronomii współczesnej, w których specjalizują się polscy astronomowie. Omawiano problem wejścia Polski do Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA), a także najważniejsze polskie projekty obserwacyjne - w tym planowany stumetrowy radioteleskop w Borach Tucholskich. Wybrano władze Towarzystwa na następną kadencję. Funkcję Prezesa PTA objęła Prof. dr hab. Bożena Czerny.

Bogdan Wszołek i Jan Heweliusz (fot. M.Wszołek)

Astronomia i filozofia

W dniach 28-29 września w Instytucie Filozofii AJD zorganizowano międzynarodową konferencje naukową "Filozofia a nauki przyrodnicze - od physis do metaphysis i anthropos". Środowisko czysto przyrodnicze reprezentował na tej konferencji dr Bogdan Wszołek, astronom z Instytutu Fizyki AJD, wygłaszając wykład "Elementy filozofii przyrody według Johannesa Keplera".

Principia Newtona po polsku

Od dnia 3 października 2011 można nabywać w księgarniach "Matematyczne zasady filozofii przyrody" Newtona. Dzieło spisane po łacinie w 1687 po upływie 342 lat doczekało się pierwszego tłumaczenia na język polski. Autorem tłumaczenia (z języka angielskiego) oraz obszernego komentarza do dzieła jest Jarosław Wawrzycki, fizyk z Instytutu Fizyki Jądrowej PAN w Krakowie. Książka ma wspaniałe recenzje, kosztuje około 150 złotych (twarda okładka, ponad 700 stron) i nie jest zbyt trudną w odbiorze.

Principia, to dzieło na wskroś astronomiczne, co dla wielu, zwłaszcza nie astronomów, może być zaskoczeniem. Lektura dzieła wyraźnie odsłania niechlubną postawę Newtona, polegającą na przywłaszczaniu sobie osiągnięć naukowych innych uczonych. Szczególnie znamienne jest to w odniesieniu do dorobku Jana Keplera, z którego przede wszystkim Newton korzysta, i to przemilcza. Samo tłumaczenie, choć jest dobre, zyskałoby dodatkowo na jakości, gdyby było wcześniej skonsultowane z jakimś astronomem. Że zaniedbano tę istotną sprawę, mamy w tak wiekopomnym dziele m.in. "ogony" u komet, zamiast "warkoczy".

Konrad Rudnicki i Bogdan Wszołek z Principiami w rękach w Collegium Śniadeckiego UJ w Krakowie (15.10.2011) (fot. J.Kruk)

Sesja Jubileuszowa dedykowana Ks. Prof. Konradowi Rudnickiemu

Dnia 15 października 2011 w Collegium Śniadeckiego UJ w Krakowie przy ulicy Kopernika 27 odbyła się interdyscyplinarna sesja naukowa: "Człowiek i Wszechświat" dla uhonorowania Ks. Prof. Konrada Rudnickiego w 85-rocznicę Jego urodzin.

Sesję zorganizowały Astronomia Nova (AN) oraz Obserwatorium Astronomiczne UJ w Krakowie (OAUJ). Personalnie ciężar organizacji oraz większości prac wzięli na siebie:

dr Bogdan Wszołek - prezes AN (Instytut Fizyki AJD w Częstochowie),
dr Marek Jamrozy - wice prezes AN d/s nauki (OAUJ w Krakowie) oraz
mgr Agnieszka Kuźmicz - AN (OAUJ w Krakowie).

Sesję uświetnili swymi wykładami: Virginia Trimble (Uniwersytet Kalifornijski), Michał Heller, Piotr Flin, Rudolf Klimek, Tomasz Mames, Stanisław Obirek oraz Konrad Rudnicki. Jubilata uhonorowali listami gratulacyjnymi, życzeniami i podarunkami: Uniwersytet Jagielloński, Polskie Towarzystwo Astronomiczne, Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii, Stowarzyszenie Astronomia Nova oraz wiele osób prywatnych. W sesji uczestniczyło ponad 90 osób. Bliższe szczegóły wraz z bogatą dokumentacją fotograficzną zamieszczono na stronie: www.astronomianova.org (nowości).

Virginia Trimble otrzymuje Częstochowski Kalendarz Astronomiczny (fot. J.Kruk)

Piknik naukowy "pod gwiazdami"

15 listopada w Planetarium odbył się II Piknik Naukowy "pod gwiazdami", w którym uczestniczyli pracownicy i studenci z Instytutu Fizyki. Przedstawiono aktywność pracowników oraz Sekcji Astronomicznej Koła Naukowego Studentów Wydziału Matematyczno Przyrodniczego AJD. Wyświetlono też seans planetaryjny "Lodowe krainy" oraz film przybliżający realia pracy na stacji kosmicznej. Piknik zakończył się wspólnym śpiewem pieśni patriotycznych przy akompaniamencie instrumentalnym w wykonaniu studentów i Dyrektora Instytutu.

Poniższe zdjęcia, autorstwa Bogdana Wszołka, częściowo oddają nastrój imprezy.

Katarzyna Kotynia, Beata Grzejszczak i Agnieszka Debudej podczas pikniku
Arkadiusz Mandowski
Studenci przygotowują kanapki, łakocie i napoje na przerwę kawową. Od lewej stoją: Katarzyna Marciniak, Mateusz Wróbel, Beata Grzejszczak oraz Agnieszka Debudej

Zaćmienie Księżyca

W dniu 10 grudnia miało miejsce całkowite zaćmienie Księżyca. Częstochowscy miłośnicy astronomii podjęli akcję obserwacyjną, ale warunki pogodowe nie były korzystne dla bezpośredniej obserwacji i fotograficznej dokumentacji. Że jednak zaćmienie się odbyło zgodnie z przewidywaniami niech świadczą poniższe zdjęcia wykonane przez Agatę Kołodziejczyk w Rzepienniku Biskupim.

mapa strony | kontakt